Het expertiseplatform voor professionals 0-13 in Tilburg

 

 

Waarom aan de slag met natuur en milieu?

Uit onderzoek is gebleken dat een groene speel- en leeromgeving een positieve bijdrage levert aan het speelgedrag en de leerprestaties van kinderen.

Daarnaast zien we het klimaat veranderen. Deze veranderingen gaan sneller dan voorspeld; de warme zomer van 2018 is daar een voorbeeld van. Op een grijs schoolplein is het dan vaak te warm om te spelen en in sommige gevallen moeten kinderen op warme dagen binnenblijven.

Dat zijn twee belangrijke redenen om in Tilburg alle schoolpleinen van basisscholen te vergroenen en actief aan de slag te gaan met Natuur- en Milieueducatie.

In de Tilburgse Educatieve Agenda is afgesproken dat de komende jaren wederom wordt ingezet op een doorgaande lijn voor natuur en milieu educatie. Het doel hiervan is dat kinderen leren de natuur in hun directe omgeving te respecteren, hier goed mee om te gaan en er trots op te zijn. Het onderwijs neemt hierin het voortouw en kiest voor een opzet met een doorgaande lijn plus een makel/schakelfunctie tussen onderwijs en organisaties op het terrein van NME. In lijn met de integrale locatieplannen worden activiteiten ontplooid en groene speelpleinen gerealiseerd.

 

Cursus NME voor leerkrachten

Jaarlijks wordt een 3-daagse cursus voor NME-coördinatoren op de basisscholen gegeven. Deelnemers leren hoe ze gebruik kunnen maken van de leermogelijkheden van een groen schoolplein en de schoolomgeving. Als afsluiting van de cursus maken zij een NME-plan voor hun locatie en maken een presentatie of opdracht hierover. Daarna ontvangen zij een certificaat.

Niet alleen leerkrachten kunnen zich inschrijven, ook 3de en 4de jaars studenten van de Pabo, die op een school in Tilburg stage lopen die aan de slag willen met NME, kunnen zich aanmelden. Als de inschrijving start komt die informatie hier te staan.  De uitreiking van de certificaten en presentatie eindopdracht wordt gepland in onderling overleg, op een moment na schooltijd. 

 

Doelen Natuur en Milieu Educatie
 

1.
Er worden groene, gezonde en duurzame schoolpleinen ontwikkeld, volgens de criteria van het Tilburgs Platform Speelnatuur. Dit wordt ondersteund door onderwijs, gemeente en provincie.

2.
Elke basisschool heeft NME opgenomen in het integraal locatieplan en maakt daarbij gebruik van het groene schoolplein en natuurlijke plekken in de wijk en de omgeving, zodat elk kind in aanraking komt met de natuur en leert omgaan met de natuur.

3.
Er is een jaarlijkse opleiding voor NME coördinatoren in Tilburg, vergelijkbaar met de opleiding voor cultuur coördinatoren via Bureau Cist. Opleidingen en trainingen worden ondergebracht bij de T-Primair Ontwikkelacademie.

4.
Elke basisschool heeft een coördinator NME (naar analogie van de ICC-er). De coördinator stimuleert NME activiteiten in en naschools, heeft een breed netwerk en is verantwoordelijk voor het opzetten van een NME structuur op de school met een doorgaande leerlijn en de koppeling naar cognitieve vakken, gezondheid en bewegen.

5.
Er is bij T-PrimaiR een stedelijke makel/schakelfunctie waar onderwijs en organisaties actief op het terrein van NME elkaar weten te vinden en gezamenlijk bijdragen aan een doorgaande lijn (binnen- en buitenschools). Dit betekent een nauwe samenhang met het initiatief ‘Wetenschap en Techniek’ en met Bureau Cist, zodat dezelfde werkwijze op verschillende domeinen ontstaat en er dwarsverbanden zijn om tot een integrale aanpak te komen. ‘Groene bedrijven en organisaties’ worden bijvoorbeeld voor gastlessen aan scholen verbonden.

6.
Er wordt een verbinding gemaakt met gezondheid, gezonde leefstijl en de invulling van thema’s van de Gezonde school, om NME beter te kunnen borgen binnen het basisonderwijs. 

Subsidie schooljaar 2018-2019

Ook voor het schooljaar 2018-2019 heeft de gemeente Tilburg opnieuw voor 10 scholen subsidie beschikbaar gesteld. Het gaat om een bedrag van € 5.000,= per school. Wil je hierover meer informatie, neem dan contact op met Tineke Vermeer: tineke.vermeer@tprimair.nl

 

Wat zijn groene leerroutes?

Kinderen in de stad komen niet zo vaak in aanraking met de natuur.
Toch zijn er in hun directe leefomgeving wel natuurlijke elementen te vinden. Om de kinderen hierbij meer te betrekken kunnen in de directe omgeving van
de school educatieve wandelingen door de wijk worden ontwikkeld. Voor de jonge kinderen is dit vlak bij de school; voor de grotere kinderen een natuurgebied op loopafstand. De kinderen krijgen een rugzakje mee met materialen die zij nodig hebben voor hun opdrachten onderweg. 

Het programma in Tilburg bouwt voort op de goede ervaringen die in
’s-Hertogenbosch zijn opgedaan met NME-leerroutes. Het geeft invulling aan de wens van steeds meer basisscholen om groen en duurzaamheid een duidelijke plaats te geven in hun programma. De scholen zorgen ervoor dat de kinderen naar buiten gaan om ervaringen op te doen in de natuur. Vooral voor stadskinderen is dat iets wat lang niet meer vanzelfsprekend is.
Daarnaast is het gezond om meer te bewegen; buiten zijn in de natuur daagt ze daartoe uit. Uit onderzoek is gebleken dat jongeren die opgroeien in een groene omgeving psychisch en fysiek gezonder zijn en betere leerprestaties laten zien.

Bij de buitenles is extra begeleiding nodig want de kinderen gaan in kleine groepjes op pad. Ouders en andere vrijwilligers worden betrokken en geïnstrueerd. Tijdens deze buitenlessen is er niet alleen aandacht voor de natuur: de opdrachten die de kinderen uitvoeren in de natuur, hebben taal en rekenelementen in zich. Je kunt het ook anders bekijken: een buitenles taal en rekenen, waarbij kinderen tegelijk veel kennis opdoen van de natuur.

Op de sites van de basisscholen Wandelbos, Antares, Hubertus, Jeanne d’Arc en Triangel staan de routes die bij deze scholen in de wijk zijn ontwikkeld.

Ouders kunnen die via hun telefoon downloaden en in het weekend met de kinderen lopen.

  

Groene leerroutes in de wijk

Afgelopen voorjaar zijn ook de leerroutes langs de Cobbenhagenlaan, in de Oude Warande en in het Quirinuspark beschikbaar gekomen. Op  plattegrond een overzicht van alle beschikbare routes. 

Subsidie om schoolpleinen groener te maken

Persbericht van de gemeente Tilburg - 21 december 2018

 

Op een aantal schoolpleinen van basisscholen in Tilburg zijn de afgelopen jaren planten en bloemen geplant. De gemeente trekt daar geld voor uit. Voor het schooljaar 2018-2019 is 50.000 euro beschikbaar.

Met het bedrag kunnen ongeveer 10 schoolpleinen 'vergroend' worden. Het geld wordt verdeeld door T-PrimaiR. Dit is een samenwerking van besturen in het primair onderwijs. Schoolpleinen met veel groen en natuurlijke materialen zien er leuker uit, het groen bevordert de biodiversiteit en ze leveren een bijdrage aan het klimaatbestendig maken van de leefomgeving.  

Minder warm

Meer groen zorgt dat het minder warm is op het schoolplein en als het regent kan het water beter weg. Daarnaast zorgen 'groene' schoolpleinen voor een fijnere leeromgeving en het heeft een positieve invloed op het spelgedrag van de kinderen.  

Groen

Wethouder Mario Jacobs: "Elke basisschool heeft natuur- en milieueducatie opgenomen in het schoolplan en maakt daarbij gebruik van natuurlijke plekken in de wijk en omgeving, zodat elk kind in aanraking komt met de natuur en leert omgaan met de natuur. Dit is vertaald in het concrete doel dat alle Tilburgse basisscholen in 2022 een groen duurzaam schoolplein hebben. O.a. om te stimuleren dat kinderen in het groen kunnen spelen en sporten en dat het schoolplein wordt ingezet als plek om buiten les te kunnen geven. Met het huidige tempo van 10 basisscholen per schooljaar, moeten alle pleinen in 2022 'groen' zijn. T-PrimaiR levert hiermee eveneens een bijdrage aan burgerparticipatie door ouders en kinderen te stimuleren hieraan mee te werken."  

De afgelopen jaren zijn onder meer de kloostertuin bij montessorischool de Elzen opgeknapt, zijn de pleinen van De Stappen, Grote Beemd en Panta Rhei aangepakt en binnenkort gaan de pleinen van de scholen Noorderlicht en Christoffel op de schop. Volgend jaar zijn de Alm, Fatima, Armhoefse Akker, den Hazennest, Helen Parkhurst, Klinkers, de Sporckt, Bibit, Oculus en de Cocon aan de beurt.

 

Filmpje: “Tilburgse schoolpleinen kleuren groen”

In Tilburg kleuren de komende jaren echt alle schoolpleinen groen. Al sinds 2014 zijn gemeente en basisonderwijs in Tilburg bezig om de schoolpleinen te vergroenen. Dit proces wordt aangepakt met hulp van kinderen, team, ouders, de buurt en vrijwilligers (NL DOET). Iedereen levert hier een bijdrage aan. Groene schoolpleinen hebben niet alleen een positief effect op het spelgedrag van de kinderenze worden door de vergroening ook klimaatbestendig. In dit filmpje, gemaakt in het voorjaar 2018, laten we zien op welke manier dit proces plaatsvindt in Tilburg en wat dit betekent voor de scholen en de gemeente. 

Sinds april 2018 is het mogelijk hiervoor niet alleen subsidie aan te vragen bij de gemeente Tilburg, maar ook bij het Prins Bernhard Cultuurfonds. De vier Brabantse Waterschappen, het Prins Bernhard Cultuurfonds, Jong Leren Eten (GGD en IVN) en de Provincie Nood-Brabant hebben kun krachten gebundeld om Brabantse schoolpleinen een groene toekomst te geven. Deze subsidieregeling loopt vijf jaar, dus tot en met 2022. Dat geeft scholen de gelegenheid op een geschikt moment samen met  kinderen, ouders en buurt te zorgen voor een mooi groen en gezond schoolplein.
T-PrimaiR zorgt voor de ondersteuning van deze processen in Tilburg en de regio.

We wensen u veel kijkplezier!

Link naar het filmpje

 

Weer nieuw onderzoek Gezonde groene schoolpleinen

Op Gezonde Schoolpleinen wordt minder gepest
Na de herinrichting van een schoolplein tot 'Gezond Schoolplein' is het sociale klimaat op het plein beter dan daarvoor. Dit blijkt uit onderzoek van Wageningen Environmental Research en TNO, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Aan dit onderzoek deden 4 (basis)scholen van de 70 icoonscholen mee. Icoonscholen zijn scholen waarvan het plein in het kader van een tijdelijke stimuleringsregeling van dit ministerie is heringericht tot Gezond Schoolplein: beweegvriendelijk, groen en rookvrij. De regeling is een onderdeel van de Gezonde School aanpak. De icoonscholen werden in dit traject bijgestaan door Jantje Beton en het IVN. Sjerp de Vries van Wageningen Environmental Research: "Na de herinrichting zijn er volgens de kinderen minder ruzies en pesterijen op het plein dan daarvoor. Ook zien ze minder kinderen aan de kant staan. Dit is waarschijnlijk vooral te danken aan de grotere variatie die de nieuwe pleinen bieden. Het betere sociale klimaat op het plein lijkt door te werken op het emotionele welzijn van de kinderen. De bevindingen zijn in overeenstemming met die van eerder soortgelijk onderzoek dat we gedaan hebben naar groene schoolpleinen in Rotterdamse achterstandsbuurten. In dit nieuwe onderzoek hebben we ook gekeken naar de mate van lichamelijke activiteit van de kinderen op het plein. De resultaten hiervoor verschillen nogal van school tot school; alleen op de 2 scholen met de meest ingrijpende herinrichtingen lijkt er sprake van een lichte toename van lichamelijke activiteit."

Herinrichtingsproces
In een ander deel van het onderzoek is gekeken naar het herinrichtingsproces zelf. Alle 70 icoonscholen zijn erin geslaagd om binnen de gestelde termijn een Gezond Schoolplein te realiseren. Hierbij werd de ondersteuning vanuit Jantje Beton en IVN positief gewaardeerd. Dit bleek met name belangrijk om het proces binnen de school gaande te houden. Volgens mede-onderzoeker Martin Goossen is het proces gebaat bij een divers samengesteld team dat de herinrichting als een gezamenlijke verantwoordelijkheid ziet. Ook een goede tijdsplanning is essentieel. Veel van de scholen hebben extra geld bijeen weten te brengen voor het nieuwe plein: gemiddeld bijna 20.000 euro per school, bovenop de 50.000 uit de stimuleringsregeling.

Uitstralende werking
In het onderzoek is ook gekeken naar uitstralende werking van de 70 icoonscholen op andere scholen. Van de scholen die een door de ondersteunende partijen georganiseerde regiobijeenkomst hebben bezocht, zegt nadien 72% iets met een Gezond Schoolplein te willen of al zo'n plein te hebben. Landelijk ligt dit lager: bijna 50% is geïnspireerd. De percentages zijn het hoogst voor basisscholen en het laagst voor MBO-scholen. De scholen die iets in deze richting willen, zullen het zonder de stimuleringsregeling, en de daarbij inbegrepen professionele ondersteuning, moeten doen. Voor hen biedt de website gezondeschool.nl informatie en advies. Zie voor meer informatie de rapporten Interventiestudie Gezonde Schoolpleinen en Monitoringsonderzoek Gezonde Schoolpleinen

bron: Wageningen Environmental Research, 18/09/17

Vossenstreken

Vossenstreken is een wandeling voor 5-12 jarigen, onder begeleiding van hun ouders. Je kunt de Vossestreken app downloaden op je telefoon (gratis) en gaan wandelen, opdrachten uitvoeren en vragen beantwoorden. Er zijn Wandelingen in Tilburg Centrum, Moerenburg, Stadsbos013 en binnenkort in Tilburg Noord. 

Nieuw! Stadsbos013

Stadsbos013. Groter dan het Amsterdamse Bos en het Bois de Boulogne in Parijs. Een onontdekte schat in het zuidwesten van Tilburg waar stad en natuur samenkomen. Perfect voor een wandeling met Vossenstreken!
De Vossenstrekenwandeling in Stadsbos013 is op 5 juli geopend door basisschool de Petteflet. www.vossenstreken.com

                

BOS!

De nieuwste sensatie in Natuurmuseum Brabant. BOS! Een belevenis die mee verandert met de seizoenen.
We starten als herfstbos vol opdrachten, een museumboom en een bijzondere projectievloer. Voor kids van 4 tot 8 jaar- en hun ouders!

Op de tweede verdieping van Natuurmuseum Brabant dwaal je door BOS (Beleef Ontdek Samen). Deze tentoonstelling heeft alles te maken met de vier seizoenen. Zoveel zelfs, dat de zaal vier keer per jaar met het jaargetijde mee verandert. Dat is nog nooit eerder vertoond in de Nederlandse musea!

Magisch BOS lijkt op een realistisch sprookje wanneer je binnenstapt: een spannend bos dat toch knus is. Er gebeuren magische dingen: er verschijnen blaadjes of vissen bij je voeten, je ziet eekhoorntjes, mieren en vogels voorbij komen en in de herfst kun je zelf blaadjes van kleur laten veranderen of onweer nadoen.

Innovatief
Om meteen met het meest bijzondere te beginnen: vier keer per jaar verandert de zaal in de sfeer van het seizoen. En net als in het gewone bos kun je in deze tentoonstelling van alles leren over de natuur, maar hier hebben we er wat technische hoogstandjes in gestopt. Zo zit de projectievloer vol verrassingen en verandert ’ie continu. Door een ‘slimme’ tak als sleutel te gebruiken open je kastjes met opdrachten, verzamel je dieren en blaadjes uit het seizoen en laat je een virtuele museumboom groeien.

Uitdagend

Bij BOS! wil je vanzelf heel veel uitproberen. Je wilt ontdekken hoe de paddenstoelen aan je voeten ontstaan, in het konijnhol kruipen, voelen aan een egelvachtje, samen spelen met spinnen en net zo goed "memory" spelen als de Gaai met z'n fenomenale geheugen. Een feest voor je zintuigen! Eind december verandert de zaal in een winters bos.

Lespakketten of informatie aansluitend bij groene schoolpleinen, moestuinen, gezonde voeding

Op onderstaande websites vind je informatie, lessen en/of activiteiten over natuur en milieu voor kinderen op de basisschool of BSO. Het gaat om een selectie, waarbij vooral gekeken is naar de praktische uitvoerbaarheid om binnenschools en buitenschools in te zetten.

www.smaaklessen.nl 
www.ikeethetbeter.nl 
www.lekkerfitopschool.nl 
www.gezondeschool.nl 
www.voedingscentrum.nl 
www.educatiepit.nl 
www.onsgroeneschoolplein.nl 
www.stadsbomentilburg.nl 
www.knnv.nl/tilburg 
www.hetgroeilokaal.nl 
www.klasseboeren.nl 
www.puurpermacultuur.nl/plukroute/ 
www.springzaad.nl 
www.hetgroenewoud.com 
www.ivn.nl 
www.jantjebeton.nl/groenschoolplein 
www.palet013.nl/themas/natuur-milieu/ 
www.natuurentechniekgeven.vangorcum.nl 
www.onzemoestuin.nl 
www.onzekleutertuin.nl 
www.onzevierkantemetertuin.nl 
www.veldwerknederland.nl 
www.vlinderstichting.nl 
www.scharrelkids.nl 
www.natuurmuseumbrabant.nl 
www.greenpeace.nl 
www.stadstuinderijpiushaven.nl 
www.duurzameschool.nl/bo 
www.dagvandeduurzaamheid.nl/scholen 
www.duurzaamthuis.nl/start-nu-je-eigen-insectenhotel 
www.wakkerdier.nl/docent/bo-lesmateriaal 
www.vogelbescherming.nl/tuinvogel/nestkasten

 

Meer informatie?

Tineke Vermeer

Naam E-mail Bericht